Πέρασαν αρκετές ημέρες από τότε που ολοκληρώθηκε το Δημοσιογραφικό Συνέδριο της Σαμοθράκης.
Οι ομιλίες ακούστηκαν, οι προσκεκλημένοι έφυγαν και το νησί, που βρέθηκε για λίγο στο επίκεντρο της δημοσιότητας, γύρισε στους ρυθμούς του. Το ερώτημα που μένει είναι τι αφήνει μια τέτοια διοργάνωση στον τόπο, πέρα από την προβολή και την πρόσκαιρη κίνηση στην αγορά.
Στις επόμενες διοργανώσεις, δίπλα στα κύρια θέματα του συνεδρίου, μια συζήτηση για το μέλλον της ίδιας της Σαμοθράκης θα έπρεπε να έχει σταθερή θέση. Με τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν εδώ όλο τον χρόνο, με συγκεκριμένα ερωτήματα και προτάσεις: ποιες είναι οι ανάγκες τους, τι είδους ανάπτυξη θέλουν, τι χρειάζεται για να μείνουν οι νέοι στον τόπο τους. Ένας θεσμός που συγκεντρώνει ανθρώπους του δημόσιου λόγου μπορεί να βοηθήσει ώστε τα ερωτήματα αυτά να ακουστούν ευρύτερα και ο διάλογος να συνεχιστεί και μετά το τέλος των εργασιών του.
Τον τελευταίο καιρό συζητείται και η προοπτική ακτοπλοϊκής σύνδεσης της Σαμοθράκης με τα απέναντι τουρκικά παράλια, μαζί με το θέμα της δημιουργίας τελωνείου. Εύλογα δημιουργεί προσδοκίες για περισσότερους επισκέπτες και οικονομικά οφέλη. Οι αφίξεις, οι διανυκτερεύσεις και οι εισπράξεις είναι σημαντικά στοιχεία, αλλά δεν δείχνουν από μόνα τους πόσο ωφελείται η τοπική κοινωνία. Και τελικά:
Τι εννοούμε όταν μιλάμε για ανάπτυξη της Σαμοθράκης;
Η Σαμοθράκη δεν είναι απλώς ένας τουριστικός προορισμός. Είναι ένας μικρός ακριτικός τόπος, σε μια περιοχή ιδιαίτερης γεωπολιτικής σημασίας. Απέναντί της βρίσκεται μια χώρα με την οποία θέλουμε ειρήνη, συνεργασία και καλή γειτονία. Πολλοί από εμάς έχουμε φίλους απέναντι, ανθρώπους που εκτιμούμε. Δεν μπορούμε όμως να αγνοούμε τις διεκδικήσεις και τις αμφισβητήσεις που εξακολουθούν να διατυπώνονται από την τουρκική πλευρά. Και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν αξιολογούνται εξελίξεις που μπορεί να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα τον τόπο μας.
Ακριβώς γι’ αυτό η συζήτηση για την ανάπτυξη χρειάζεται νηφαλιότητα και μακρύ ορίζοντα. Σε έναν μικρό και ευαίσθητο τόπο, οι αλλαγές που φέρνουν οι νέες σχέσεις και οι νέες δραστηριότητες, από τις επενδύσεις στην περιοχή ως τη χρήση του χώρου, δεν είναι πάντοτε άμεσα ορατές. Διαμορφώνονται σε βάθος χρόνου. Η φιλία ανάμεσα στους λαούς δεν αναιρεί την ανάγκη να υπάρχουν σαφείς κανόνες, προσεκτικός σχεδιασμός και σταθερή παρουσία της Πολιτείας.
Μια ακτοπλοϊκή σύνδεση μπορεί να φέρει περισσότερους επισκέπτες. Πρέπει όμως να δούμε τι θα προσφέρει στους μόνιμους κατοίκους και πώς θα ενισχύσει την τοπική οικονομία χωρίς να δημιουργήσει σχέσεις εξάρτησης ή να αυξήσει την ευαλωτότητά της στις διακυμάνσεις της εποχικής ζήτησης.
Υπάρχει και ένα ακόμη ερώτημα, ίσως σημαντικότερο:
Γιατί έχουμε αποδεχθεί σχεδόν ως αυτονόητο ότι η ανάπτυξη της Σαμοθράκης περνά πρωτίστως μέσα από τον τουρισμό;
Και όταν μιλάμε για «τουριστική ανάπτυξη», ανάπτυξη για ποιον; Η αύξηση των επισκεπτών και του τζίρου δεν σημαίνει αυτομάτως ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας. Χρειάζεται να βλέπουμε πόσο εισόδημα μένει στον τόπο, πόσες σταθερές θέσεις εργασίας δημιουργούνται και πόσο συνδέεται ο τουρισμός με την τοπική παραγωγή. Άλλο η οικονομική δραστηριότητα που πραγματοποιείται σε έναν τόπο και άλλο ο πλούτος που μένει σε αυτόν.
Η γη, η κτηνοτροφία, η αλιεία και οι μικρές τοπικές δραστηριότητες στήριξαν για γενιές τη ζωή στο νησί. Έδιναν εισόδημα. Έδιναν κυρίως έναν λόγο στους ανθρώπους να μένουν. Δεν χρειάζεται να επιστρέψουμε νοσταλγικά στο παρελθόν. Χρειάζεται να δούμε πώς η σύγχρονη Σαμοθράκη μπορεί να ενισχύσει την παραγωγή της, με νέες δυνατότητες και σύγχρονα μέσα.
Και εδώ προκύπτει αναπόφευκτα το ερώτημα:
Πού είναι η Πολιτεία;
Πού είναι ένα μακρόπνοο σχέδιο που θα στηρίξει την παραγωγή και τη μεταποίηση των τοπικών προϊόντων, θα μειώσει το κόστος της νησιωτικότητας και θα εξασφαλίσει αξιόπιστη συγκοινωνία, υγεία, παιδεία και υποδομές; Ένα σχέδιο που θα δώσει πραγματικά κίνητρα σε έναν νέο άνθρωπο να μείνει ή να επιστρέψει;
Συγκεκριμένα, η τοπική κοινωνία δικαιούται να ζητά:
-Ενίσχυση και διασφάλιση της υπάρχουσας σύνδεσης με την Αλεξανδρούπολη, με επαρκή δρομολόγια και αξιοπιστία όλο τον χρόνο, ιδίως τον χειμώνα.
-Υποστήριξη της παραγωγής, της μεταποίησης και της διάθεσης των τοπικών προϊόντων, ώστε μεγαλύτερο μέρος της αξίας τους να μένει στο νησί.
-Μέτρα για τη μείωση του κόστους της νησιωτικότητας, από τα μεταφορικά μέχρι την ενέργεια.
-Επαρκή υγειονομική και εκπαιδευτική κάλυψη όλο τον χρόνο.
-Κίνητρα εγκατάστασης και επιχειρηματικότητας για νέους ανθρώπους.
Γιατί ανάπτυξη δεν είναι μόνο να γεμίζει το νησί για λίγες εβδομάδες το καλοκαίρι.
Ανάπτυξη είναι να μπορεί να ζει τον χειμώνα.
Να μπορεί ο άνθρωπος να εργάζεται, να παράγει, να δημιουργεί οικογένεια και να μεγαλώνει τα παιδιά του, χωρίς να θεωρεί τη φυγή σχεδόν μονόδρομο. Να βρίσκει στον τόπο του τη στήριξη και την προοπτική που χρειάζονται για να παραμείνει. Και όλα αυτά με σεβασμό στον φυσικό πλούτο του νησιού και στις ανάγκες των επόμενων γενεών.
Σε έναν τέτοιο σχεδιασμό, δίπλα στην ισχυρή και αξιόπιστη σύνδεση με την Αλεξανδρούπολη, έχουν θέση και νέες ακτοπλοϊκές συνδέσεις, εφόσον ωφελούν την τοπική κοινωνία. Η προοπτική μιας νέας γραμμής ή ενός τελωνείου αξίζει να συζητηθεί ως μέρος ενός ευρύτερου προβληματισμού.
Οι επόμενες διοργανώσεις του Δημοσιογραφικού Συνεδρίου μπορούν να δώσουν χώρο σε αυτόν τον διάλογο, με τη συμμετοχή των κατοίκων και με συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Πολιτεία. Έναν διάλογο που θα κοιτάζει πέρα από την επόμενη τουριστική περίοδο και θα θέτει το ερώτημα:
Τι Σαμοθράκη θέλουμε ύστερα από είκοσι ή πενήντα χρόνια;
Για έναν τόπο με τόσο βαθιές ρίζες, το αύριο δεν μπορεί να μετριέται μόνο με το ταμείο του σήμερα.
Ανδρέας Σελήσιος Οκτώβριος 2026
