Το νομοσχέδιο για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης εγκρίθηκε από την Ολομέλεια της Βουλής, σηματοδοτώντας μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στη λειτουργία των Δήμων και των Περιφερειών. Ο νέος Κώδικας συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο νομοθέτημα εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις, εισάγει αλλαγές στο εκλογικό σύστημα, στην οργάνωση και εποπτεία των ΟΤΑ, στις οικονομικές τους λειτουργίες και στο πλαίσιο άσκησης των αρμοδιοτήτων τους.
Κατά την ονομαστική ψηφοφορία, το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε επί της αρχής από τη Νέα Δημοκρατία, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν ή εξέφρασαν τη διαφωνία τους, ασκώντας έντονη κριτική τόσο στις αλλαγές του εκλογικού συστήματος όσο και στη φιλοσοφία του νέου θεσμικού πλαισίου.
Λιβάνιος: Ξεκινά τώρα η εφαρμογή του Κώδικα
Κλείνοντας τη συζήτηση στη Βουλή, ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος τόνισε ότι με την ψήφιση του νόμου ολοκληρώνεται ο κύκλος της νομοθέτησης και ξεκινά πλέον η εφαρμογή του νέου Κώδικα.
Όπως ανακοίνωσε, το Υπουργείο Εσωτερικών θα δημιουργήσει ειδική ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα έχουν συνεχή πρόσβαση στην επικαιροποιημένη νομοθεσία, στις σχετικές εγκυκλίους, σε οδηγούς εφαρμογής, ερωτήσεις και απαντήσεις, καθώς και σε πρακτικά εργαλεία για την ομαλή προσαρμογή στο νέο καθεστώς.
«Ήρθε η ώρα να συζητήσουμε την ανακατανομή των αρμοδιοτήτων»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο υπουργός στο επόμενο μεγάλο βήμα της μεταρρύθμισης, το οποίο, όπως είπε, αφορά τον επανακαθορισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ κράτους, Περιφερειών και Δήμων.
«Ήρθε η ώρα να κάνουμε μια πολύ σοβαρή συζήτηση για την ανακατανομή των αρμοδιοτήτων», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι πλέον πρέπει να εξεταστεί ποιες υπηρεσίες μπορούν να ασκούνται αποτελεσματικότερα από την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας, εκφράζοντας την άποψη ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η ανάληψή τους από την Περιφέρεια Αττικής, στα πρότυπα του μοντέλου Transport for London, αντί να παραμένουν αποκλειστικά υπό τον έλεγχο του κεντρικού κράτους.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δεν συμφωνεί με τη μεταφορά όλων των αρμοδιοτήτων στην Αυτοδιοίκηση, σημειώνοντας ότι, για παράδειγμα, δεν έχει πειστεί πως τα Κέντρα Υγείας θα λειτουργούσαν αποτελεσματικότερα εάν υπάγονταν στους Δήμους αντί του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Οι σημαντικότερες αλλαγές
Ο νέος Κώδικας αποτελείται από 774 άρθρα και ενσωματώνει τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, ενώ αναμορφώνει συνολικά το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΟΤΑ.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών περιλαμβάνονται:
- κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές και εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών από την πρώτη Κυριακή με ποσοστό 42%+1 μέσω συστήματος δεύτερης προτίμησης,
- καθιέρωση πενταετούς αυτοδιοικητικής θητείας,
- δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και τοπικών δημοψηφισμάτων,
- αναδιοργάνωση της εποπτείας των ΟΤΑ με τη δημιουργία της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας,
- νέο πλαίσιο λειτουργίας των ΔΕΥΑ,
- θεσμοθέτηση του Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης,
- αλλαγές στο καθεστώς αργίας αιρετών,
- νέο σύστημα προσλήψεων στους παιδικούς σταθμούς,
- δυνατότητα χορήγησης επιδόματος γέννησης από τους Δήμους,
- σύστημα επιβράβευσης της απόδοσης για Δήμους και γενικούς γραμματείς,
- δυνατότητα αποσύνδεσης των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Παράλληλα, ο Κώδικας ενσωματώνει τη διάταξη για τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ), προβλέποντας ότι όταν μεταφέρονται νέες αρμοδιότητες στους Δήμους, το επιπλέον κόστος θα πρέπει να καλύπτεται από αντίστοιχη αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης, ικανοποιώντας ένα διαχρονικό αίτημα της ΚΕΔΕ.
Αλλαγές στις ΔΕΥΑ και στα οικονομικά των ΟΤΑ
Στο νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται και η αναδιοργάνωση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), οι οποίες εντάσσονται στο Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Δήμων, ενώ προβλέπεται χρηματοδότηση ύψους 200 εκατ. ευρώ για την αποπληρωμή οφειλών τους προς παρόχους ενέργειας.
Παράλληλα, θεσπίζεται μηχανισμός δημοσιονομικής πειθαρχίας, σύμφωνα με τον οποίο Δήμοι και Περιφέρειες που δεν εξυπηρετούν τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους μπορεί να αντιμετωπίζουν παρακράτηση έως και 30% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησής τους.
Νομοτεχνικές βελτιώσεις της τελευταίας στιγμής
Λίγο πριν από την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας κατατέθηκαν και νομοτεχνικές βελτιώσεις, με σημαντικότερες την αύξηση του ανώτατου επιτρεπόμενου κόστους αγοράς υπηρεσιακών οχημάτων Δήμων και Περιφερειών στις 30.000 ευρώ ανά όχημα, καθώς και τη δυνατότητα παραχώρησης δημοτικών χώρων σε τραπεζικά καταστήματα και ταχυδρομικές υπηρεσίες, προκειμένου να διατηρηθεί η εξυπηρέτηση των κατοίκων, κυρίως σε μικρούς και απομακρυσμένους δήμους.
Με την ψήφιση του νέου Κώδικα κλείνει ένας μακρύς κύκλος επεξεργασίας και δημόσιας διαβούλευσης και ανοίγει πλέον η φάση της εφαρμογής του. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, όπως παραδέχθηκε και ο ίδιος ο υπουργός Εσωτερικών, είναι η ουσιαστική ανακατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης, ώστε οι Δήμοι και οι Περιφέρειες να αποκτήσουν έναν πιο σαφή και αποτελεσματικό ρόλο στη διοίκηση της χώρας.
Σύμφωνα με πληροφορίες ο Νέος Κώδικας θα γίνει ΦΕΚ την Δευτέρα.
Δείτε το ΦΕΚ
Τελικά την Τρίτη 30 Ιουνίου δημοσιεύτηκε ο νέος κώδικας τοπικής αυτοδιοίκησης σε ΦΕΚ. Δείτε το εδώ
Τι προβλέπει για τον Δήμο Σαμοθράκης
Σύμφωνα με τις οργανωτικές διατάξεις του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Βιβλίο 1), ο αριθμός των δημοτικών συμβούλων καθορίζεται αυστηρά βάσει πληθυσμιακών κριτηρίων. Για Δήμους με πληθυσμό έως 5.000 κατοίκους —όπως η Σαμοθράκη των 2.596 κατοίκων— προβλέπονται πλέον 13 έδρες, αντί 15 που είναι σε αυτήν την θητεία και 17 στην προηγούμενη. Παράλληλα, μπαίνει οριστικό τέλος στα “μεγάλα” ψηφοδέλτια, καθώς ο μέγιστος αριθμός υποψηφίων ανά συνδυασμό περιορίζεται στο 50% των εδρών, πράγμα που σημαίνει ότι κανένας συνδυασμός στο νησί δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τους 19 υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους.
